ویکی‌پدیا به شرکت‌های هوش‌مصنوعی: دوره استفاده رایگان تمام شد

در اقدامی بی‌سابقه، بنیاد ویکی‌مدیا که مدیریت ویکی‌پدیا را برعهده دارد، با انتشار بیانیه‌ای رسمی اعلام کرد که شرکت‌های فعال در حوزه هوش مصنوعی باید از برداشت مستقیم و رایگان داده‌ها از این دانشنامه آنلاین خودداری کنند. این سازمان از توسعه‌دهندگان مدل‌های زبانی بزرگ خواسته تا به‌جای scraping و استخراج خودکار اطلاعات از وبسایت ویکی‌پدیا، از پلتفرم پولی Wikimedia Enterprise API استفاده کنند.

این درخواست در پی افزایش شدید ترافیک ناشی از ربات‌های هوش مصنوعی و کاهش ۸ درصدی بازدید انسانی از صفحات ویکی‌پدیا مطرح شده است. بنیاد ویکی‌مدیا تأکید کرده که استفاده گسترده و بدون پرداخت از داده‌های ویکی‌پدیا، زیرساخت‌های فنی این پلتفرم را تحت فشار قرار داده و مأموریت غیرانتفاعی آن را تهدید می‌کند.

همچنین، ناشران بزرگی مانند Penske، نیویورک تایمز و News Corp اقدام به شکایت از شرکت‌های هوش مصنوعی به‌دلیل نقض حقوق مالکیت فکری کرده‌اند. در مقابل، برخی سازمان‌ها مانند Associated Press و Reuters با شرکت‌های هوش مصنوعی قراردادهای رسمی صدور مجوز امضا کرده‌اند.

به گزارش از هوش نیوز، پلتفرم Wikimedia Enterprise به شرکت‌ها امکان دسترسی ساختاریافته، سریع و قابل اعتماد به داده‌ها را می‌دهد و در عین حال، از داوطلبانی که محتوای ویکی‌پدیا را تولید می‌کنند حمایت مالی می‌کند. این سازمان همچنین خواستار آن شده که شرکت‌های هوش مصنوعی، منبع داده‌ها را به‌درستی ذکر کنند تا شفافیت و اعتماد کاربران حفظ شود.

اگرچه بنیاد ویکی‌مدیا فعلاً از اقدام حقوقی علیه شرکت‌ها خودداری کرده، اما لحن بیانیه نشان می‌دهد که ادامه برداشت رایگان داده‌ها بدون پرداخت و اعتباردهی، قابل تحمل نخواهد بود.

در حالی که شرکت‌های بزرگ فناوری در دوران رونق هوش مصنوعی به ارزش‌های نجومی دست یافته‌اند، بنیاد ویکی‌مدیا به‌عنوان یکی از منابع اصلی داده‌های عمومی، صدای اعتراض خود را بلند کرده است.

انویدیا در اواخر ماه گذشته به‌طور موقت به نخستین شرکت ۵ تریلیون دلاری جهان تبدیل شد. مایکروسافت و آلفابت (شرکت مادر گوگل) نیز پیش‌تر از مرز ۴ تریلیون دلار عبور کرده‌اند. این جهش‌ها نتیجه مستقیم تقاضای بی‌سابقه برای مدل‌های زبانی، پردازنده‌های هوش مصنوعی و زیرساخت‌های ابری است.

اما در پشت این رشد، منابعی مانند ویکی‌پدیا قرار دارند که بدون دریافت هزینه، داده‌های ارزشمند را در اختیار این شرکت‌ها قرار داده‌اند. بنیاد ویکی‌مدیا اخیراً اعلام کرده که شرکت‌های هوش مصنوعی باید از برداشت رایگان داده‌ها (scraping) خودداری کرده و به‌جای آن از API پولی Wikimedia Enterprise استفاده کنند.

این درخواست در حالی مطرح شده که برخی ناشران بزرگ مانند نیویورک تایمز و News Corp از شرکت‌های هوش مصنوعی به‌دلیل نقض حقوق مالکیت فکری شکایت کرده‌اند. در مقابل، سازمان‌هایی مانند Reuters و Associated Press قراردادهای رسمی صدور مجوز امضا کرده‌اند.

ویکی‌مدیا تأکید کرده که ادامه استفاده تجاری از داده‌های تولیدشده توسط داوطلبان، بدون پرداخت و اعتباردهی، مأموریت غیرانتفاعی این سازمان را تهدید می‌کند. این بیانیه نه‌تنها هشدار به شرکت‌های هوش مصنوعی است، بلکه نشانه‌ای از تغییر پارادایم در اقتصاد داده‌هاست: از عصر داده‌های رایگان به دوره‌ای که دانش عمومی نیز ارزش‌گذاری و قیمت‌گذاری می‌شود.